Aktualności

 

KILKA SŁÓW O KAFLACH

 

Kafle są produktami ceramicznymi przeznaczonymi do budowy kominków, piecy oraz kuchni, najbardziej popularny kształt to tzw kwadratele. Zazwyczaj pokrywa się je szkliwem kryjącym błyszczącym lub  matowym. Ciekawy efekt nadają kaflom również  szkliwa  transparentne, czyli półprzezroczyste, które są bezbarwne lub posiadają domieszkę kolorowych tlenków. Produkuje sie też kafle nieszkliwione, gdzie bezpośrednio  na wypalony czerep nakłada sie jedynie barwniki ceramiczne odporne na wysoką temperaturę, uzyskując wówczas rustykalny efekt przecierki, postarzonej powierzchni.

Szkliwione lico kafla można dodatkowo ozdobić wzorami za pomoca farb naszkliwnych a nierzadko stosuje się także plynne złoto lub szkliwa z jego domieszką. Do zdobienia ceramiki używa się również ozdobnych  kalek ceramicznych. Szkliwo oprócz walorów estetycznych i zdobniczych wzmacnia powierzchnię kafli i sprawia, że są one łatwe w pielęgnacji. Wewnętrzna strona kafli posiada kołnierz tzw. romp, w którym robi się otwory służące podczas montażu do spajania poszczególnych elementów klamrami z drutu.

Do produkcji wyrobów kaflarskich stosuje się gotowe krajowe lub importowane masy ceramiczne albo przygotowuje się je w kaflarni wg własnych sprawdzonych receptur. Najczęściej są to masy zawierające w swym składzie do 50% szamotu lub masy zawierające w swym składzie 35% węglanu wapnia. Produkuje się też kafle fajansowe stosowane jedynie do celów dekoracyjnych.

Samo wytwarzanie kafli ceramicznych polega na zastosowaniu jednej z trzech metod:  odlewania, wyciskania lub formowania ręcznego.

Do odlewania stosuje się masy lejne. Gliny w postaci sypkiej , workowanej, rozrabia się do konzystencji śmietany a następnie wlewa do opracowanych wcześniej form gipsowych. Sucha forma gipsowa odsącza wodę, w międzyczasie opukuje się ją gumowym młotkiem aby pozbyć się pęcherzy powietrza mogących powodowac wady wyrobu.

Metoda wyciskania  polega na wyciskaniu w prasach mechanicznie lub ręcznie, gotowego wzoru kafla z plastra gliny umieszczonego w formach. Powstaly kafel posiada od razu zespolony romp z czerepem .

Formowanie  kafli ręcznie natomiast pozwala na uzyskanie bardziej skomplikowanych kształtów, różnych rozmiarów i głębszych, płaskorzeźbionych reliefów jest natomiast najbardziej pracochłonną metodą wytwarzania. Do formowanego ręcznie w formie gipsowej plastra gliny dolepia się osobno z wąskiego paska  romp.

Wyjęte z formy kafle suszy się od kilku dni do kilku tygodni co jest zależne od ich wielkości oraz wilgotności użytej masy. W trakcie suszenia kafle przekłada się, obraca aby równomiernie odparowały wodę i nie uległy deformacji. Następnie całkowicie wysuszone wypala sie wstępnie na tzw. biskwit. Wyjęte z pieca i wystudzone pokrywa sie płynnym szkliwem, które wsiąka w czerep i  dość szybko wysycha.Ten etap produkcji wymaga szczególnej uwagi i doświadczenia, przez nieumiejętne szkliwienie można zniweczyć cały efekt pracy. Często nakładany kolor szkliwa różni się od tego, który powstaje po wypale, ponieważ temperatura zmienia jego właściwości.

Sa różne metody nakładania szkliwa, robi się to przez polewanie, natrysk, metodę sitodruku lub malując ceramikę  ręcznie pędzlem.

Obecnie wyroby kaflarskie i ceramiczne najczęściej wypala się w piecach elektrycznych, które mają te zaletę, że można w nich precyzyjnie regulować temperaturę wypału, chociaź i tu kafle mogą różnić się pomiędzy sobą odcieniami. Pozostałe metody to wypalanie w piecu gazowym, opalanym drewnem lub węglem. W przypadku tych dwóch ostatnich sposobów niezbędna jest dobra jakość węgla i drewna, duże znaczenie mają też zmiany ciśnienia atmosferycznego, w trakcie wypału powstają wtedy niespotykane, jedyne w swoim rodzaju zabarwienia szkliwa, które jednak nie można powtórzyć. Niemiłe niespodzianki sprawić natomiast może użycie do szkliw wody, w której występują znaczne związki żelaza albo zmiana pieca na nowy, niesprawdzone wcześniej szkliwo.

Tworzenie ceramiki uczy pokory, zawsze trzeba się liczyć z tym, że powstały efekt po wypale różnić się może od oczekiwanego,  jest wiele czynników na to wpływających, które nie zawsze da się kontrolować.